مىگردد . ريشه و يا علت استفاده از اين كلمه در اين معنا بر نويسنده معلوم نشد . ( 94 ) - آقاى ميرزا صالح در حاشيه توضيح داده‌اند كه مقصود از جملات اخير در نامه اشاره به پشتيبانى و اعلام حمايت روسيه از عمليات نظامى عباس ميرزا در نواحى شرقى خراسان و اعزام مأمورانى مانند سروان ويتكوويچ به منطقه است . ( 95 ) - اسناد رسمى در روابط ايران . . . ج 2 ، ص 109 - 111 ، سند 117 . ( 96 ) - به عنوان مثال در مأخذ فوق ، ج 2 ، به ص 134 ، سند شمارهء 144 مراجعه فرمائيد . ( 97 ) - تاريخ روابط سياسى ايران و انگليس در قرن 19 ، ج 1 ، ص 327 . ( 98 ) - اسناد رسمى در روابط سياسى ايران . . . ج 2 ، ص 151 - 152 . ( 99 ) - همان ، ج 2 ، اسناد 145 ، و 146 . ( 100 ) - همان ، ج 2 ، سند 145 . ( 101 ) - تاريخ اجتماعى و سياسى ايران در دورهء معاصر ، تأليف استاد سعيد نفيسى ، انتشارات بنياد ، تهران ، 1368 ، ج 2 ، ص 212 . ( 102 ) - تاريخ ايران دورهء قاجار ، تأليف كلمنت ماركام انگليسى ، ترجمهء ميرزا رحيم فرزانه ، به كوشش ايرج افشار ، نشر فرهنگ ايران ، تهران ، 1367 ، ص 119 . ( 103 ) - همان ، ص 119 . ( 104 ) - جنگ ايران و انگليس ، نوشتهء كاپيتان هنت ، ترجمهء سعادت نورى ، با حواشى و اضافات به قلم عباس اقبال ، دنياى كتاب ، تهران ، 1362 ، ص 17 . ( 105 ) - همان ، ص 19 . ( 106 ) - آقاى آدميّت توضيح داده‌اند كه در اصل نامه كلمهء « خبر » دوبار در جمله آمده است ، مطابق متن . ( 107 ) - منظور رفتن مكنيل از اردوى محمد شاه به شهر هرات است . ( 108 ) - كامران ميرزا حاكم هرات . ( 109 ) - منظور پاتينجر افسر انگليسى است كه در دفاع از هرات نقش عمده‌اى داشت . آقاى آدميت توضيح داده‌اند كه : يا محمّد شاه نام وى را به طعنه به اين صورت نوشته ، يا منشى خط شاه را درست نخوانده است كه حدس اول به نظر درست‌تر مىآيد . ( 110 ) - منظور از اسكندر برنس همان الكساندر برنس است كه به مأموريت وى در كابل قبلا اشاره كرديم . ليچ Leach صاحب‌منصب انگليسى كه در اثناى مأموريت برنس به قندهار رفت تا كهندل خان را به سوى انگليس جلب كند . ( 111 ) - حاجى خان سرتيپ پيك مكنيل را كه ايرانى بود و بين وزيرمختار و هرات قاصد بود در اطراف اردو دستگير نموده بود . ( 112 ) - اشاره به مواد عهدنامهء 1814 كه به موجب آن در صورت جنگ ايران و افغانستان دولت انگليس به هيچ عنوان نبايد مداخله كند . ( 113 ) - توضيح آقاى آدميّت : سورهء هود ، آيهء 80 . لوط پيغمبر به امّت تبهكارش گفت : كاش مرا بر شما قدرتى بود ، يا پناه مىبردم به پايگاهى سخت و محكم . ( 114 ) - نقل شده از : مقالات تاريخى ، مؤلف و گردآورنده : فريدون آدميّت ، انتشارات دماوند ، تهران ، 1362 ، ص 51 - 46 . ( 115 ) - تاريخ روابط سياسى ايران با انگليس ، ج 1 ، ص 290 . ( 116 ) - همان ، ج 2 ، ص 455 - 456 . ( 117 ) - همان ، ج 2 ، ص 416 . ( 118 ) - همان ، ج 2 ، ص 511 .